آزادسازی سیاتیک با تزریق اپیدورال داخل کانال

تاریخ: ۹ اسفند ۱۴۰۲

اصطلاح «درد سیاتیک» به نشانه‌های درد، مور مور شدن، بی‌حسی، یا ضعف در پاها اشاره دارد که از طریق عصب سیاتیک از پایین کمر به سمت پشت پا منتقل می‌شوند. در واقع، درد سیاتیک (گاهی به آن رادیکولوپاتی نیز گفته می‌شود) یک شرح از علائم مذکور است و خود یک تشخیص نیست.

فتق دیسک، استنوز ستون فقرات، بیماری مخرب دیسک کمر، و اسپوندیلولیستزیس همگی ممکن است باعث ایجاد درد سیاتیک گردند

عصب سیاتیک و درد سیاتیک

---

عصب سیاتیک، بزرگترین عصب در بدن انسان است. این عصب از هر دو طرف پایین ستون فقرات پایین حاصل می‌شود و پس از عبور از عمق ناحیه باسن و پشت ران‌ها، به سمت مچ پاها ادامه می‌یابد. عصب سیاتیک نقش حیاتی در اتصال نخاع به عضلات پا و مچ پا دارد.

هر گونه درد و یا علائم عصبی که در امتداد عصب سیاتیک احساس می‌شوند، با عنوان درد سیاتیک شناخته می‌شوند.

انواع درد‌هایی که در امتداد عصب سیاتیک بروز می‌کنند

معمولاً درد و علائم خاص سیاتیک بیماران، ناشی از تحریک یا آسیب‌دیدگی اعصاب موجود در پایین کمر است. شایع‌ترین علائم این دردها عبارتند از:

درد سیاتیک ناشی از ریشه عصب L4

علائم درد سیاتیک ناشی از این سطح (سطح L3-L4) در پایین ستون فقرات عبارتند از:

• درد و/یا بی‌حسی تا وسط ساق و مچ پا
• ضعفی که باعث ناتوانی از بالا آوردن مچ پا می‌شود (راه رفتن روی پاشنه).
• کاهش رفلکس پرش زانو.

درد سیاتیک ناشی از ریشه عصب L5

اگر بخش L4-L5 درگیر شده باشد، علائم عبارت خواهند بود از:

• درد و/یا بی‌حسی در بالای مچ پا، خصوصاً فاصله بین انگشت شست و انگشت دوم پا.

درد سیاتیک ناشی از ریشه عصب S1

علائم درد سیاتیک ناشی از سطح L5-S1 (قاعده ستون فقرات) عبارتند از:

• درد و/یا بی‌حسی کنار، یا بیرون، مچ پا
• ضعفی که باعث مشکل در بلند کردن پاشنه از زمین یا راه رفتن روی پنجه پا می‌شود.
• کاهش رفلکس مچ پا

تزریق داروی بی‌حسی به ستون فقرات و فضای اپیدورال برای درمان درد سیاتیک

---

بی‌حسی اپیدورال عبارت است  از تزریق مداوم داروی بی‌حسی موضعی از تزریق یک لوله به ناحیه‌ای در پایین کمر که فضای اپیدورال نام دارد به منظور آزاد سازی سیاتیک می باشد .

بی‌حسی ستون فقرات نیز یک تزریق است که به منظور درمان سیاتیک به فضای مشابهی در کمر انجام می‌شود.

این تزریق‌ها می‌توانند با متوقف کردن سیگنال‌های درد که در امتداد اعصاب ستون فقرات حرکت می‌کنند باعث بی‌حسی نواحی بزرگی در بدن شوند.

 

تزریق استروئید به فضای اپیدورال چگونه عمل می‌کند؟

فضای اپیدورال دورِ دورال ساک حلقه زده و پر از چربی و رگ‌های خونی کوچک است. خود دورال ساک نیز دور نخاع، ریشه‌های عصبی و مایع مغزی نخاعی (مایعی که ریش‌های عصبی به آن آغشته هستند) را احاطه کرده است.

• تزریق استروئید به فضای اپیدورال باعث انتقال مستقیم استروئیدها به فضای اپیدورال در ستون فقرات می‌شود.
• عموماً، از محلولی متشکل از کورتیزون (استروئید) و داروی بی‌حسی موضعی (لیدوکائین یا بوپیواکائین) و/یا سالین استفاده می‌شود.

داروهای تزریقی

• داروی ضدالتهاب: معمولاً یک استروئید، یا کورتیزون، به عنوان عامل ضدالتهاب تزریق می‌شود. معمولترین داروهای ضدالتهابی که به کاهش درد کمک می‌کنند عبارتند از:
  • تریامسینولون استوناید
  • دگزامتازون
  • متیل پردنیزولون استات
• داروی بی‌حسی موضعی: لیدوکائین (گزیلوکائین) یک داروی بی‌حسی موضعی با عملکرد سریع است که برای تسکین موقت درد استفاده می‌شود.
• ابتدا بی‌حسی موضعی و سپس ماده رقیق کننده: بوپیواکائین، که مسکنی با اثری طولانی‌تر است، نیز به عنوان یک ماده رقیق کننده جهت رقیق کردن مواد شیمیایی یا ایمونولوژیک عامل التهاب عمل می‌کند.
• ماده رقیق کننده: از سالین به عنوان ماده رقیق کننده داروی بی‌حسی یا به عنوان رقیق کننده مواد شیمیایی یا ایمونولوژیک عامل التهاب استفاده می‌شود.

کنترل التهاب با تزریق استروئید به فضای اپیدورال

مواد شیمیایی التهابی (مانند ماده P، PLA2، اسید آراشیدونیک، TNF-α، IL-1 و پروستاگلاندین E2) و مواد میانجی ایمونولوژیک می‌توانند درد ایجاد کنند.‌

•       استروئیدها پاسخ التهابی ناشی از منابع شیمیایی و مکانیکی درد را متوقف می‌کنند.
• استروئیدها همچنین سطح فعالیت سیستم ایمنی برای واکنش به التهاب مرتبط با آسیب‌های بافتی یا      عصبی را پایین می‌آورند.

روش تزریق استروئیدها به فضای اپیدورال

این تزریق به طور معمول بین ۱۵ تا ۳۰ دقیقه طول می‌کشد و به اطباء امکان می‌دهد تا بر اساس یک روش نسبتاً استاندارد اقدام کنند:

• بیمار روی یک تخت رادیولوژی دراز می‌کشد یا یک بالش کوچک زیر شکمش قرار می‌گیرد تا کمر به شکل قوسی قرار گیرد. اگر این وضعیت باعث درد شود، بیمار ممکن است خواستار بنشیند یا با کمی خم شدن به سمت پهلو دراز کشیده شود.
• پوست پایین کمر پاک‌سازی شده و سپس با داروی بی‌حسی موضعی ایمن می‌شود.
• با استفاده از راهنمایی اشعه ایکس (فلوروسکوپی)، یک سوزن وارد پوست شده و به سمت فضای اپیدورال هدایت می‌شود. استفاده از فلوروسکوپی برای هدایت سوزن به داخل فضای اپیدورال بسیار مهم است.
• هنگامی که سوزن در موقعیت صحیح خود قرار گرفت، ماده کنتراست به عنوان تأییدی برای محل سوزن تزریق می‌شود.
• سپس، محلول استروئید تزریق می‌شود. اگرچه محلول استروئید به آرامی تزریق می‌شود، اما بسیاری از بیماران به دلیل حجم محلول ممکن است فشاری احساس کنند. این فشار اغلب باعث درد نمی‌شود.
• به منظور راحتی و کاهش اضطراب بیماران، ممکن است از مواد آرامبخش استفاده شود. البته، اغلب نیازی به این مواد نیست زیرا تزریق استروئید به فضای اپیدورال معمولاً باعث احساس ناراحتی نمی‌شود.

• در صورت استفاده از داروی آرام‌بخش می‌بایست بیمار یک سری اقدامات احتیاطی انجام دهد، مانند:
  • خودداری از خوردن و آشامیدن به مدت چند ساعت قبل از درمان
  • داشتن یک همراه برای هنگام ترخیص شدن

۷- بعد از تزریق، بیمار به مدت ۱۵ تا ۲۰ تحت نظر بوده و سپس ترخیص می‌شود.

بعد از طریق استروئید به فضای اپیدورال

• ممکن است تا چند ساعت بعد از تزریق داخل کانال محل تزریق حساس باشد که البته می‌توان با قرار دادن کیسه یخ، یک یا دو بار در ساعت و هر بار به مدت۱۰ تا ۱۵ دقیقه، این مشکل را رفع کرد.
• به علاوه، معمولاً از بیماران خواسته می‌شود تا بعد از تزریق بقیه روز را استراحت کنند.
• عموماً، روز بعد می‌تواند فعالیت‌های عادی (فعالیت‌هایی که هفته قبل از تزریق انجام می‌شدند) را از سر گرفت.
• تا چند روز بعد از تزریق درد موقتاً افزایش می‌یابد که این می‌تواند ناشی از فشار مایع تزریق شده یا به دلیل تحریک ناشی از داروی موضعی باشد.

به چند تزریق استروئید به فضای اپیدورال نیاز است؟

توصیه متخصصان این است که هر سال حداکثر سه تزریق انجام شود، که تقریباً با تعداد تزریق‌های کورتیزونی معمولی برای کاهش درد زانو و شانه تطابق دارد.

استراتژی‌های مختلف مورد استفاده برای تزریق عبارتند از:

• برخی از پزشکان تزریق‌ها را با فواصل برابر در طول سال انجام می‌دهند.
• برخی دیگر تزریقات را با فواصل ۲ تا ۴ هفته‌ای انجام می‌دهند، البته اگر اولین تزریق منجر به تسکین قابل ملاحظه درد شود.

اگر تزریق اول باعث هیچگونه کاهش درد پا یا کمر نشود، تزریقات بعدی هم سودی نخواهند داشت.

نرخ موفقیت تزریق استروئید به فضای اپیدورال

• معمولاً تأثیر تزریق استروئید موقتی بوده و از یک هفته تا یک سال دوام دارد.
• تزریق استروئید به فضای اپیدورال در بیش از ۵۰% از بیماران تا حدودی درد را تسکین می‌دهد.
• تسکین درد بیشتر در موارد درد (پای) رادیکولار اولیه و گاهی اوقات درد پایین کمر تجربه می‌شود.

نرخ موفقیت این درمان به عارضه بیمار و شدت درد پای رادیکولار او بستگی دارد:

• طبق تحقیقات انجام شده نرخ موفقیت تزریق استروئید به اپیدورال در کمر بیماران مبتلا به درد سیاتیک مزمن ناشی از فتق دیسک عبارت است از:
  • درد بیش از ۸۰% از گروهی که تزریق دریافت کرده بودند تسکین یافت
  • در مقابل، ۴۸% از گروهی که تزریق دارونمای سالین دریافت کرده بودند تسکین درد را تجربه کردند
• نرخ موفقیت تزریق استروئید به اپیدورال در کمر بیماران مبتلا به استنوز ستون فقرات و درد سیاتیک ناشی از آن عبارت است از:
  • ۷۵% از بیماران، یک سال بعد از تزریق بیش از ۵۰% کاهش درد داشتند.
  • همچنین در اکثر بیماران طول مدت پیاد‌ه‌روی تحمل ایستادن افزایش یافت.

خطرات احتمالی تزریق استروئید به فضای اپیدورال

علاوه بر بی‌حسی موقت روده‌ها و مثانه، این تزریقات ممکن است با عوارض و خطرات زیر همراه باشند:

• عفونت:
  استفاده از سوزن برای وارد کردن مواد به فضای اپیدورال ممکن است ریسک عفونت را افزایش دهد. این عفونت ممکن است منجر به علائمی مانند تب، التهاب، و درد شود.
• سوراخ شدگی دورا (Dural Puncture):
  در صورتی که سوزن به طور غیرمناسب در موقعیتی وارد شود، ممکن است دورا (لايه بيروني و نرم مغز) سوراخ شده و مواد به طور غیرمناسب وارد شده و علائمی مانند سردرد شدید ایجاد شود.
• خونریزی:
  ممکن است در نتیجه تزریق، خونریزی در فضای اپیدورال به وجود آید، که ممکن است به علائمی همچون درد و تورم منجر شود.
• آسیب عصبی:
  استفاده از سوزن و تزریق مواد ممکن است باعث آسیب به عصب‌ها شود، که ممکن است به نقطه ضعف، درد، یا تغییرات حسی منجر شود.

تمامی این عوارض و خطرات نشانگر ضرورت انجام این تزریقات تحت نظر و هدایت دقیق متخصصان پزشکی و با رعایت دقیق استانداردها و فنون جراحی است.