علت و درمان خواب رفتن، گزگز و سوزش مداوم دست و پا را جدی بگیرید

a-woman-is-holding-her-numb-hand

بی‌حسی در دست و پاها ممکن است یک عارضه‌ی خفیف و موقتی بوده که به‌صورت خود به خودی و یا با کمک روش‌های درمانی خانگی درمان شود. بااین‌حال در برخی موارد، ممکن است بی‌حسی نشانگر یک عارضه‌ی جدی بوده که به درمان پزشکی نیاز داشته باشد.

"خواب‌رفتگی" واژه‌ای است که به‌صورت عمومی برای توصیف یک احساس عجیب در هر قسمتی از بدن انسان به‌خصوص دست‌ها و پاها به کار می‌رود. بی‌حسی ممکن است در اطراف دهان و یا هر قسمت دیگری از بدن وجود داشته باشد. این احساس می‌تواند دامنه‌ی وسیعی از مورمور و سوزن سوزن شدن گرفته تا یک بی‌حسی کامل نسبت به محرک‌های خارجی داشته باشد. خواب‌رفتگی دست‌ها و پاها ممکن است بی‌خطر بوده و به‌خودی‌خود رفع شود مانند زمانی که دست شما در معرض سرما یا گرمای شدید قرارگرفته و انگشتان آن بی‌حس می‌شوند. همچنین برخی از افراد به هنگام اضطراب و فشار روحی زیاد و یا حمله‌ی میگرن، دچار بی‌حسی در اطراف دهان و در انگشتان می‌شوند. این حالت نیز می‌تواند نشان‌دهنده‌ی یک عارضه‌ی جدی مانند آسیب‌های عصبی باشد که ممکن است با گذشت زمان پیشرفت کرده و دائمی شوند.وضعیت بی‌حسی می‌تواند با احساس سوزش، درد شدید و یا احساس ضعف در دست، پا و عضلات صورت همراه باشد. بسته به علت ایجاد این عارضه، بی‌حسی می‌تواند نشان‌دهنده‌ی یک عارضه‌ی موقت و یا یک بیماری جدی باشد.

علل بی‌حسی در دست و پاها
اصلی‌ترین علت ایجاد خواب‌رفتگی در دست و پاها که موجب بی‌حسی کامل در مقابل محرک‌های خارجی می‌شود، آسیب عصبی است. بااین‌حال عوامل فیزیکی و روانی بسیاری می‌توانند موجب بی‌حسی موقت، پیش‌رونده و دائمی در دست و پاها شوند.

download

Hand massaging feet

مشکلات فیزیکی


کمبودهای غذایی

یک رژیم غذایی نامناسب که در مورد ویتامین‌های اساسی مثل A، B5، B6، B12 و D و همچنین مواد معدنی مانند آهن، کلسیم، پتاسیم، سدیم و فسفر دچار کمبود باشد، می‌تواند باعث ایجاد علائمی چون بی‌حسی و مورمور شدن دست و پاها شود. به‌منظور تشخیص این که آیا کمبود غذایی علت ایجاد بی‌حسی است یا نه می‌توان از آزمایش خون استفاده کرد

فشار بر روی اعصاب

خواب‌رفتگی یک احساس شایع در انسان است که معمولاً با سنگین شدن دست و پا همراه بوده و پس از نشستن یا ایستادن طولانی‌مدت در یک حالت، ایجاد می‌شود. این حالت به دلیل فشار بلندمدت بر روی رشته‌های عصبی اتفاق می‌افتد و معمولاً با عوض کردن حالت بدن می‌توان احساس مورمور و سوزن سوزن شدن را از بین برد. فشار مکرر و طولانی بر روی عصب می‌تواند باعث آسیب رسیدن به آن شده و موجب ایجاد یک بیماری جدی با علائمی چون درد و ضعف دست و پاها شود. ازجمله این بیماری‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد

سندرم تونل کارپال

 فشار آمدن به اعصاب مچ دست که در افرادی که به مدت طولانی با صفحه‌کلید کامپیوتر کار می‌کنند و یا افرادی که از دست و مچ خود زائد کار می‌کشند ایجاد می‌شود.

فتق یا سرخوردگی دیسک بین مهره‌ای

در طی این عارضه اعصاب نخاعی تحت‌فشار قرارگرفته و باعث ایجاد درد کف پا و بی‌حسی در کمر، پاها می‌شوند.

 تحت‌فشار قرار گرفتن اعصاب در اثر حادثه

 هر حادثه یا اتفاقی که موجب وارد شدن فشار غیرعادی بر روی اعصاب شود می‌تواند به آن‌ها آسیب رسانده و باعث ایجاد بی‌حسی و علائم دیگر در دست و پاها گردد.بیماری‌های مربوط به آسیب عصبی. بیماری‌های زیادی وجود دارند که می‌توانند اعصاب را درگیر کرده و باعث بی‌حسی، ضعف، فلج و یا درد شوند. این بیماری‌های عبارت‌اند از دیابت، مالتیپل اسکلروزیس و تشنج.عارضه‌هایی که گردش خون را کاهش می‌دهند. برخی از عارضه‌هایی که با کاهش جریان خون مشخص می‌شوند، می‌توانند موجب بی‌حسی موقت یا دائم در دست و پاها گردند. قرار گرفتن در معرض دماهای پایین می‌تواند موجب تنگ شدن رگ‌های خونی و درنتیجه بی‌حسی دست‌ها، پاها، بینی و گوش‌ها شود. در افراد مبتلا به سندرم رینود، عارضه‌ای در گردش خون وجود دارد که به هنگام قرار گرفتن در معرض دماهای پایین، بدن آن‌ها دچار بی‌حسی می‌گردد.عارضه‌های جدی‌تر عبارت‌اند از سکته، انژین و بیماری‌های شریانی محیطی که در طی آن، مقدار خون جاری به سمت مغز، قلب و دیگر اندام‌های بدن به‌شدت کاهش پیداکرده و موجب ضعف، بی‌حسی و حتی در برخی موارد فلج می‌شود.هیپوتیروئیدیسم یا کم‌کاری غده‌ی تیروئید می‌تواند موجب علائمی ازجمله ضعف، خستگی مفرط، افزایش حساسیت نسبت به سرما و بی‌حسی گردد.عارضه‌های دیگر مانند سم‌های مختلف، نیش حشرات، عفونت‌های ویروسی مانند زونا، اعتیاد به الکل و رادیو درمانی می‌توانند موجب ایجاد بی‌حسی در دست و پاها شوند.

عوامل احساسی و روانی


عوامل روانی نیز می‌توانند موجب بی‌حسی دست و پاها شوند. استرس و اضطراب بیش‌ازحد می‌تواند موجب تنفس بیش‌ازحد شود. تنفس سریع و کم‌عمق، حتی در صورت انجام به مدت چند دقیقه می‌تواند موجب مورمور شدن لب‌ها، دست‌ها و پاها شده و در برخی موارد حتی باعث گرفتگی عضلات و یا غش کردن فرد شود.در برخی از موارد یک حمله‌ی میگرن پس از وقوع بی‌حسی اتفاق می‌افتد. ممکن است این عارضه با سنگین شدن گردن، اطراف دهان و دست و پاها همراه باشد.علل کمتر رایجاز علل دیگر بی‌حسی دست و پاها می‌توان به ایدز، سفلیس و دیگر بیماری‌های خود ایمنی مانند سندرم گیلن باره و سندرم شوگرن اشاره کردد.

درمان بی‌حسی در دست و پاها


مراقبت‌های خانگی

بی‌حسی ایجادشده به دلیل فشار موقتی بر روی اعصاب، کمبود غذایی، تغییر دما و دیگر عارضه‌های موقتی را می‌توان در خانه درمان کرد.
• در برخی مواقع، موارد خفیف بی‌حسی به‌صورت خود به خودی و بدون نیاز به درمان از بین می‌روند.
• تغییر در موقعیت بدن، کشیدن و ماساژ دادن محل دچار خواب‌رفتگی می‌تواند آن اندام را به حالت عادی بازگرداند.
• در مواقعی که بی‌حسی به دلیل سرمای شدید ایجادشده است، استفاده از کمپرس گرم و ماساژ می‌تواند خون را در آن اندام به جریان درآورده و خواب‌رفتگی را درمان کند.
• در موارد کمبود غذایی، بهبود رژیم غذایی و استفاده از مکمل می‌تواند احساس گزگز را از بین ببرد.
• برای موارد خواب‌رفتگی به دلیل حمله‌ی عصبی، تنفس از درون یک کیسه‌ی کاغذی و شل کردن بدن می‌تواند از تنفس بیش‌ازحد، گرفتگی عضلات و بی‌حسی انگشتان جلوگیری کند.

درمان‌های پزشکی

بااین‌حال در برخی از موارد، خواب‌رفتگی و سوزش مداوم دست و پا می‌تواند نشانه‌ی یک عارضه‌ی جدی‌تر باشد. درمان این عارضه پس از تشخیص مناسب می‌تواند خواب‌رفتگی در دست و پاها را به‌طور کامل از بین ببرد.
• در این موارد، ممکن است به‌منظور برداشتن عامل فشار از روی عصب، تعمیر آن و یا بهبود جریان خون به عمل جراحی نیاز باشد.
• بیماری‌های خود ایمنی، هیپوتیروئیدیسم، عفونت و دیگر عارضه‌های پزشکی می‌توانند موجب ایجاد خواب‌رفتگی، ضعف و خستگی مفرط شوند بنابراین باید به آن‌ها توجه کرد.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

خواب‌رفتگی می‌تواند خفیف و موقتی باشد ولی در صورت وجود موارد زیر، باید بلافاصله به پزشک مراجعه شود:
• عدم توانایی حرکت دادن اندام (فلج) و یا ضعف شدید به همراه مورمور
• آسیب به سر، گردن و یا کمر به همراه بی‌حسی یا خواب‌رفتگی
• بی‌اختیاری در اجابت مزاج
• از دست دادن هشیاری و گیج شدن
• مشکلات کلامی، تغییر در وضعیت بینایی و دشواری در راه رفتن
• درد در ناحیه‌ی سینه

موارد زیر کمتر اورژانسی بوده ولی بااین‌حال دلایل مهمی برای مراجعه به پزشک می‌باشند:

• خواب‌رفتگی و گزگز دست و پاها که به دلیل نامشخص ایجادشده و بیش از یک روز طول بکشد
• دفع مکرر ادرار که می‌تواند نشانه‌ی آسیب نخاعی باشد
• خواب‌رفتگی که به هنگام راه رفتن بدتر می‌شود
• خواب‌رفتگی به همراه احساس درد در گردن، ساعد و انگشتان دست که می‌تواند نشانه‌ی فشار بر روی اعصاب باشد
• وجود احساس خارش ممتد که می‌تواند نشانه‌ی یک بیماری خود ایمنی باشد
• بی‌حسی همراه با گرفتگی عضلانی، سرگیجه و دیگر علائم غیرعادی